نوشته ها

نگارگری مکتب شیراز اول

مكتب نگارگري شيراز را مي‌توان ام المكاتب نگارگري ايران دانست ؛ چون مكتبي است كه در آن نخستين نشانه‌هاي تصوير‌گری ايرانی به ظهور رسيده و نخستين كتابخانۀ مفصل و جامع در روزگار عضدالدولۀ ديلمي در سدۀ چهارم هجری در این شهر تشکیل شد. اين كتابخانه مسلماً بخشي به نام كتابت خـانه و صورتخانه داشته كه در آن شماري از هنرمندان ازكاتب و مذهب گرفته تا مصـور و مـحرر و مجـلد و غيـره بـه كـار كتاب آرايـي مشغـول بـوده اند .

چـنان كه نـسخه‌ي مصور صور الكواكب الثابته نوشتۀ عبدالرحمن صوفی ،‌ در سال ۴۰۰ هجري منسوب به شيراز است و اين نخستين نسخۀ مصور بازمانده از شيراز است كه به‌دست ما رسيده است.

از آنجا که همواره و تقریبا در بیشتر موارد ، حاکمان حامیانِ هنر بودند ، امّا هنر فارس به مرکزیتِ شیراز موردِ حمایتِ سرانِ تازه به تخت نشستۀ مغول قرار نگرفت ، چرا که سلیقه هنری مغولان با آنچه هنرمندان بومی شیراز کار می کردند متفاوت بود. بدین ترتیب هنر شیراز ، به هنری محلی تبدیل شد. این مسئله چند ره آورد هنری در پی داشت:

یک اینکه موجبِ عدم ورود سلیقه هنری مغولی که همان سلیقه هنر چینی بود ، گردید و دوم ، امتدادِ سلیقۀ هنری ایران قبل از اسلام را باعث شد ، که در آن هنرمندان نگارگر متاثر از حجاری ها و نقاشی ها و موزاییک کاری های دوران اشکانی و ساسانی بودند .

با ورود هنر کتابت در این دوره و در نتیجه بوجود آمدن صادرات کتب خطی ایرانی به کشورهایی چون هند و ترکیه ، به این ترتیب سبک نگارگرى شیراز به مناطق دیگر نیز راه یافت.

تصاویر شاهنامهء فردوسى (۷۳۳ هـ.ق.) محفوظ در کتابخانه دولتى سن‌پترزبورگ ، نمونهء خوبى از نقاشى نسخ شیراز در آن عهد است. در تصویرسازى این شاهنامه بر صحنه‌هاى تاریخى و حماسى تأکید شده است. تصاویر آزادتر و متنوع هستند و رنگ‌ها به‌صورت محدود و تفکیک‌شده به‌کار رفته‌اند.

از نسخه‌هاى مصور شده در شیراز سده ۸ می توان به کتب زیر اشاره کرد :

۱- شاهنامه فردوسی (نسخه کتابخانۀ دولتى سن‌پترزبورگ ، روسیه ، ۷۳۳هـ.ق)

۲- شاهنامه حزین ( ۷۷۰هـ.ق )

۳- شاهنامه (نسخهء کتابخانۀ توپقاپو سرای ، استانبول ، ۷۷۳ هـ.ق)

۴- شاهنامه (نسخهء کتابخانۀ سلطنتى قاهره ، ۷۹۶ هـ.ق)

۵- شاهنامهء وزیر قوام‌الدین (۷۴۲ هـ.ق )

۶- مونس‌الاحرار نوشته محمد بدر جاجرمی(۷۴۲ هـ.ق)

نگارگری مکتب شیراز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *